vi de h videh Videha বিদেহ http://www.videha.co.in videh pratham maithilee paakshik ee ptrikaa Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine videh pratham maithilee paakshik ee ptrikaa Read in your own script Roman(Eng) Gujarati Bangla Oriya Gurmukhi Telugu Tamil Kannada Malayalam Hindi nav ank dekhabak lel prishth sabhaken rifresh kae dekhoo.
jagadanand jha
'manu'
chonaha
(dharavahik maithili katha )
chonaha
ek got ehan svabhimani kishorak marm katha,jae apan may-bap kae kanik laparavahi kae karan ghor anhar evan apar dardak duniyan me chali gel | muda apan sahash v kusharg vudhi kae dvara o ohi ghor anhar evan dardak chhaya san bahar nikali,ek sukhad evan prakashaman jivan me charan badhelak |
pahil du bhag me apane padhalaunh - kona masoom kishor sanjay kae asahay mathak pira san nity samana karay paraik | sab kae sab hoeto o nidant esagar, kiyok okar ilaj athava kasht nivaran hetu prayas nahi kaelathi | gam san dilli aael muda sab kae sab onahi, dillik garmi san pira me aaor vriddhi, apar kasht, muda sab kichh asagar sahaik lel badhy | ant me okara svan ehi batak gyaaan bhelaik jae okar aankhi bahut kamajor chhaik parangch okar sahayata karai kae jagah okara kona 'chonaha' nam san alankrit kael gelaik | kona ek got masum bachcha doktar san chashmak nambar aani apan babuji kae delak, okar bado chashma nahi bani paelai | anayas ek din chashma dukan dekhala bad o kona svan chashma banabaik nishchay kelak | kona o vartamanak sukh v sokh kae mari ks ek-ek paee chashma baste jama karai lagal | aab aanga ----
******************************
bhag-3
sab mila ks dedh say rupaiya jama karai me sanjay kae pangch mahina lagi gelai | nambar lelak ek dedha mahina bad san okar mon me paee jama karaik bat elai | kul mila ks chashmak nambar anala chh mahina bhs gelai | muda sanjay lag ekhan tak matr dedh say rupaiya jama bhelai | okar lakshay t du say rupaiyak rahai, muda aaguk pachas rupaiyak baste pata nai katek samay aaro lagai | tani o nishchay kaelak jae etabe san dukan jae, kam bhelai ts aagu dekhal jetai |
agila din sanjay skoolak tifine me, skul san lalakila kae bas pakair ks chandani chauk chashma dukan kae hetu bida bhel | pangch mahina pahile aael chhal, tahi karan kichhu dikkat seho bhelai muda pahunch gel |
jahikhan dukanadar kae chashmak nambar bala purja delakai ts dukanadar dekhate bajal -
"i ts badd puran nambar achhi, doktar san nabaka purja banaba ks lay aabu, kiek t nambar badhait rahait chhaik aa chhah mahina ts bahut besi samay bhelaik |"
dubara purja banabai kae nishchay karait sanjay dukhi mone ohitham san chali aael | aaee prathame kaetau bahar asagare nikalal rahae, asubidho bhelaik | sab san besi okara basak nambare nahi sujhaee tain raih-raih ks sab san puchhaa parai, konona ghar tak sakushal aael |
punah bhore-bhor sanjay pahile jakan, rotri klab sanchalit aankhik aspatal trailokapuri tin blok pahunchal | tin dinak harani kae bad chashmak nav nambar bhetalaik, muda jae chhah mahina pahile mainas tin rahaik se aab thame dugunna mainas chhah bhs gelaik | chhah mahina me etek nambar badhanai ehi batak andaja lagael ja sakai chhai jae okar aankhi katek besi kharab rahaik va katek besi gati san kharap bhay rahal chhaik |
doktar ts sanjay kae ehi bat san pahile abagat kara dene rahathi aa chashma turant banabaik hidayat se dene rahathi | muda bidhi kae jae manjur |
agar aabao apane nahi sachet hoyate ts aaguk chhah mahina me aanhare bhs jaeta | sanjay kae aab barahal nambar kae jani bar chinta hobae lagalai | agila din o skulo kiek jaet, kitabak jhora lenhen sojhen chandani chauk chashmak dukan par pahunchal | chashmak nav nambarak purja dukanadar kae delak | okar aankhik etek nambar dekhi dukanadar aashchary san -
"han etek besi nambar, ahink chhi kee ? "
"han" - sanjay dhire san bajal |
dukanadar - "kiek ehi san pahile nahi dekhene rahi kee ? i t saf-saf laparabahi kae lakshan thik - - - man babuji nahi chhathi kee ? o ho bhagavan ehen kakaro- - -"
"nai-nai ehan kono bat nahi "- dukanadarak bat biche me rokait sanjay bajal |
dukanadar seho apan bat kae viram dait, alag-alag dijaeen kae frem nikali-nikali ks dekhabay lagal aa sange-sange okar dam seho batabay lagal | frem sab par ek najair dait sanjay bajal -
"ham bidyarthi chhi aa hamara lag kul dedh say rupaiya achhi, ehi dam me kono majaboot aa tikaoo frem dekhabu |"
"thik chhai " - kahait, dukanadar sef kae ek kona san ekata sadharan parangch majaboot frem nikali ks dait bajal -
"i liy ahan ehen bachcha lel i bahut uchit chhai, majaboot tikaoo aa damo matra pachhtare rupaiya, pachas rupaiya kae sisa arthat kul saba say rupaiya lagat |"
"thik chhai ekare bana diy |"- sanjay khusi san bajal, kiek ts okara andesa chhalaik rupaiya kam hoet, aa katay pachis rupaiya bainche gelaik |
dukanadar - "thik chhai ts paee jama kay diyou, kailh aabi ks chashma lay jayab |"
sanjay dukanadar kae ek say pachis rupaiya delabad bil lay ohitham san bida bhs gela | bil par dekhalak dukanak nam 'lakshami aaptikal' likhal rahaik | sain-baord par likhal nam ts okara sujhale nahi rahai |
bas pakair ghar aael | aaee okar mon kichh shant rahaik | ghar par i bat sab kekaro lag nahi bajal | okar mon me ts halachal machal rahaik kakhan bhor hoee aa jaldi-jaldi chashma aane |
bhore sanjay uthi sab din jekan naha-suna ks skul gel | skul kae chhutti bhela bad, sojhe skoole san lalakila kae bas pakair ks chashma lel chandani chauk bida bhs gela | chashma dukan pahunchal, okar chashma bani chukal chhalai | chashma dekhala bad dukanadar kae kahalauttar lagao ks dekhalak |
i kee chashma lagela san okara ek nav duniyank darshan bhelaik | sab kichhu nav-nav | o samane rodak oee parak dukan sab, dukan kae bhitar rakhal saman sab, dukan sabahak saeen-baord par likhal akshar sab ekadam saf-saf bilakul spast dekha rahal chhalaik | eke minat me aaee okara gyaaat bhelaik jae i mahanagar katek sunnar chhaik, jae kee aaee san pahile kahiyo nahi dekhane chhalai |
lagale o apan aankhi san chashma nikali ks khol me rakhait jebi me rakhi lelak | kiek ts bina chashmak aa chashma pahiralak badak duniyan kae santulan karai me kichhu ts samay lagatai | chashma pahirala bad sabata nav-nav lagai, jae-jae bastu sab dekhaee se-se sab kahiyo o anubhabao nahi kene | ehi duri kae bharai me ts kichh samay, ek du din ts lagabe karatai | dosar, dukan tak bina chashma kae aael chhal aab pahir ks nav duniyan sange jae me asubidha chhalai | dukan san bahar nikail bina chashmek bas stend tak aayal |
aab kon bas par chadhe ? kee okara chashmak yadi elek, chashma nikali ks lagelak, kee okar aashcharyak sima nai rahalaik jatae bina chashma kae samane thar basak nambaron nai sujhai chhalaik tatae chashma pahir ks samoocha rod par jatek bas gadi rahaik sabahak nambar paidh sakai chhal |
okar mon i nav bastu sab dekhak aanandabibhor bhay gelaik | panchha ghumi ks dekhalak t samane chhati tanne thar, vishalakay lal pathar san nirmit sunnar lalakila dekhalak, lalakila kae sunnarata evan manamohakata dekhakay o mantramugdh rahi gel | kiek t pahile bina chashma kae t khali lal-lal dhund jakan kichhu chhaik sehata dekhaee dai | asali lalakila t aaee chashma pahiralabad dekhalak | tabat samane door san o dekhalak, okar bas aabi rahal chhai, muda chashma pahirabak aadat nahi rahaba kae karan chalai me asubidha hoee tain fer san chashma kholi jebi me rakhalak aa bas par baisal | bas par baisala bad fer san chashma nikali, ekaber lagabe ekaber nikale ant me chashma nikali khol me day, basta me rakhi lelak tabat me bas seho chalay lagalai |
bas chail rahal chhalaik, aa sanjay kae mon me sochak bhanvar uthay lagalai -
"ehi saba say rupaiyak chashma kae abhabe hamara etek kashtak samana karay paral | nahi khala sakai chhalaunh , nahi bas par chaidh sakait chhalaunh , nahi blaik baord par likhal hisab dekh sakait chhalaunh, nahi nik janka kitab paidh sakai chhalaunh , nahi ti vi dekh sakai chhalaunh | padhaeeyo me din-din pichharal ja rahal chhalaunh | muda man babuji ehi bat par kono dhyan nahi delani | ek ber ts chashmak nambaron aani kay deliyainh muda dhan-san kono kan-bat nahi | kona- kona kun-kun hisabe apane ek -ekata paee jori ks pangch mahina me i rupaiya jama kelahun |"
bicharak manthan me dubal kona samay bit gelai, kona bas apan gantaby sthan tak aabi gelaik, sanjay kae kichhu gyaaat nahi o ts apan dhyan me dubal rahe, jakhan sab bas san utair gelaik takhan okar dhyakan khujalai aa o bas san utaral |
bas san utarala bad, paere chalait okar mon ek ber fer san nav samasya me ojharae lagalai -
"chashma t lay analaun, aab ghar me kee kahabai? katae san chashma analaun? rupaiya katae san analaun? kae bana delak ? "
aan-aan sabal-jabab sab okara mon me abai jaee | rasta khatm ghar aabi gelai | khelak-pilak muda okar mon t ehi prashnak uttar khojai me lagal rahaik kee -"ghar me chashma kee kahi ks dekhaebai ?"
samay bitalaik, sanjh paralai sanjay seho nav morcha sambhalaik kichhu upay sochalak |
sanjay kae babuji seho dyooti san elah, nitakarm san nivrit bhelabad manjh aangan me khat par baisalah | sanjayak may v chhot dunu bhaee hunake charukat baisal | sanjay seho apan jebi me chashma rakhane ohitham baisal, muda bahar nikali ks dekhetai se himmat kae abhab | aan-aan gap sab hoit rahaik, tahi bichame sanjay bahut aatmamanthan v aatmadridhata kae bad apan sampoorn sahas kae jutabait jebi san chashma nikali babuji kae delakainh |
babuji chashma kae hath me lait -"kee chhaik "
"chashma" sanjay dhire san math jhukone bajal, aagu apan sef kae garadain san nicha ghontait bajal - "aai fer san skul me doktar aael rahaik, hamar chashma nai banal tahi karan bahut bajal, kahalak pahile san duguna besi aankhi kharab bhay gelaie, ant me ohe doktar apane lag san chashma delak |" i bat o etek fatafat bajal jena kiyo gota drama me ratal- ratayal shabd fatafat baji jaiye |
halanki o uparokt sab bat fusie bajal, kiek t bachchak mon apane otek kast sahi chashma banabelak muda okara samane aanai lel kichhu nai kichhu ts kahaie parataik | jhootho baji ks apan aankhik rakshaaa kelak | jae kaj okar may-babu kae karae chahiyainh se kaj o masum bachcha apane kaelak muda i kono etek bhari jhooth nahi bhelai jae pakaral nahi jae | chashmak khol par saf-saf dukanak nam patta likhal rahaik, lakshami optikal, dukan nambar falan-falan - - - chandani chauk dilli chhah | aa i kiyo ek got samany buddhik vyakti janai chhai jae ek niji dukan manganime chashmak vitaran kiek karataik, kono sarakari ya dharmarth sansthak nam hoetaik ts kani bisbaso kael ja sakai chhalaik | muda ehitham ehan kono bat nahi |
dosar chashma banenai kono chutakee kae kaj ts nahi chhaik ? nambarak sisa kae kati-chhanti ks,ghains ks frem kae mutabik banenai,jae kee ek got vark-shop me bhay sakait chhaik, nai kee kono doktarak jebi me | parangch babuji kae sanjayak bat par bishbas bhay gelain | saidakhan pahirai kae nirdesh dait, bas ! aagoo kono bat-chit nahi |
kanikal lel mani lel jae, chhah mahina pahile jakhan sanjay hunaka hath me chashma kae nambar daene rahain takhan o kono karane chashma nahi bana paelani, muda aabao t samane dekh rahal chhathin jae katek motak sisa kae chashma okar aankhik upar chhai | aabao t apan pahiluk galati sudhari sakai chhalaith | katau kani nik doktar san okar aankhik ilaj kara sakai chhalaith | dilli me t ek san ek paigh-paigh aspatalak lain lagal chhaik | katay dhiya-puta kae aankhi me ekata keeda pair jaet chhaik t okar may-bap kae aatma tarpay lagai chhaik, aa katay ek got may-bap kae bachchak aankhik oopar mainas chhah kae chashma lagi gelai aa dhan-san |
aab sanjay saidakhan aankhi san chashma lagone rahe, skul, hat-bajar,rasta-ghat katou bina chashmak nahi jae | pahile du-chari din kichhu asubidho bhelaik, muda bad me abhyas bhay gela pashchat sab thik | chaubis ghanta me jetabe kal rati me sutal tatbekal okar aankhi san chashma nikalai, kahiyo k t chashme pahirane sutiyo rahe |
sanjay kae chashma lela pure du varsh bhay gelaik, aa aaiye okar dasam vargak parikshaaa parinam ghoshit bhelaik o nik ank san pas kelak | parikshaaa parinam janalabad okar mon rijaltak chinta san kichhu halluk bhelaik,kichhu shanti san baisal rahae kee okar mon roopi ghora, jivanak sat-aath varsh pachhu chail gelaik | kona- kona okara kashtakari math dard hoee, kona gam par math dard san angana me onghadiya marae aa kiyo okara dekhanahar nahi | dilli aael muda dilliyo me i janaleba asahay math dard kono kam nahi, din san din besie paresan kelakai |
ki ekaek okar manasapatal par katau san abaj elai -
" ee kee bahuto din san ts math dukhebe nahi kelak, kahiya san, du varsh san, han -han duve varsh san, jahiya san chashma lelaunh tahiye san, han-han jakhan san chashma pahirab suru kaelaunh takhane san i asahay janaleba math dard thik achhi | i du varsh me eko ber math dard nahi bhel | t ki jae etek asahay math dard sat-aath varsh va ohu san pahile san hoee chhal se aankhik kamajorik karane, han ! shayad -- shayad ki pakka - - pakka han ! aankhik kamajorik karane otek math dard hoet chhal |"
jan leba math dard okar sumaran matra san sanajay kae samucha deh me kapakapi bhay gelai | jena-jena aankhik kamajori badhal jae tena-tena okar mathak dard bikaral roop dharan kene gel rahai | muda kiyo kono doktar san dekhabay bala nahi | i bat sab sumairate okar dunu aankhi san norak dhara bahae lagalaik | muda taiyo okar sochak biram nahi hoee chhaik, okar bichar roopi ghora lagatar apan path par sarapat daur rahal chhaik -
"aah ! agar sat-aath varsh pahile, kam san kam dilliyo ela bad kono nik doktar san hamar math dardak ilaj bhel rahite, t kiek o otek kasht v pida sahay paritae, aa kiek aaee etek mot sisak chashma aankhi par pahirae paritae, jaekar bina ki ek tarahe aanhare chhi | i kaekar dosha ? hamara ? hamar samaj kae ? hamar may-bap kae ? ki hamar kapar kae ? yadi etabao par ham apane nahi sachet bhel rahitaun t aaee dasavi pas karai kae jagah ek bhayankar anharak duniyan me vilin bhay gel rahitau |"
sanjay kae vicharak ghora biram lelakai ki nahi ? muda samaj kae samane ekata yaksha prashn chhori gelaik-
may-bap kae kartavy apan santanak prati kee heba chahi ? bhojan,kapada-latta - - -kee aaguo kichh ? aagu kee -kee ? ? ?- - -
ai rachanapar apan mantavy ggajendra@videha.com par pathau.
