vaynjeev snrakshakon kee duniyaa kee jaanee maanee mahaan vibhooti tathaa dudhavaa neshanal paark kee sthaapanaa men agranee evn mahatee bhoomikaa nibhaane vaale padamashree bilee arjun sinh aaj ke hee din yaanee ek janavaree 2010 ko duniyaa se alavidaa karake pnchatatv men vileen ho gae the. yah vidambanaa hee kahee jaaegee ki kshetr ke vaaild laaifaron samet vaynjeev snrakshan kaa dhindhoraa peetane vaale enajeeo ke aguvaakaaron ne hee naheen varan dudhavaa neshanal paark prashaasan ne bhee svargeey bilee arjun sinh ko do saal ke bheetar hee bhulaa diyaa. isakaa pramaan yah hai ki kshetr men kaheen bhee unakee yaad men koee kaaryakram kisee ne aayojit karane kee jahamat naheen uthaaee hai.

bataate chalen ki 15 agast 1917 ko desh ke pnjaab soobe men kapoorathalaa stet ke jasaveer sinh ke ghar men arjun sinh paidaa hue the. gorakhapur tathaa merath men najadeekiyaan hone se vah fauj men bharatee ho gae. dviteey vishvayuddh men angrejee senaa kee or se varmaa desh men jaakar bataur aarmee kaiptan yuddh ladaa thaa. isake baad desh kee aajaadee se pahale hee arjun sinh ne fauj kee naukaree chhod dee thee. isase poorv apane kuchh rishtedaaron ke bulaave par arjun sinh kheeree ke jngal men shikaar karane aae the tab unhonne baarah varsh kee alpaayu men baagh kaa shikaar kiyaa thaa. magar fir shikaar karane ke baad unakaa hriday parivartan ho gayaa aur kheeree ke ghane jngalon ke alaavaa snpoorn prakriti ke vah premee ho gae unhen vaynjeevon evn pakshiyon men khaas kar baagh se behad prem ho gayaa. fauj men vah eyarafors men jaanaa chaahate the lakani unakee ichchhaa ke aage kad aa gayaa. yah ichchhaa pooree karane ke lie svatntrataa ke baad vah kheeree ke paliyaa thaanaa kshetr ke tahat jngal kee seemaa par unhonne taaigar haivan ke naam se aashiyaanaa banaakar rahane lage. kendreey sarakaar men pahunch aur pradhaanamntree svargeey indiraa gaandhee se najadeekiyaan hone ke kaaran paryaavaran premee bilee arjun sinh ko vilaayat se laaee gaee taaraa naamak baaghin ko paalane posane ke lie shreematee gaandhee ne hee unhen saunpaa thaa. is beech do faravaree 1977 ko dudhavaa neshanal paark kee sthaapanaa karaane men bhee bilee arjun sinh kaa khaasaa mahatvapoorn yogadaan rahaa. inake prayaason se hee 1984 men baagh snrakshan pariyojanaa kee bhee shurooaat huee thee. yoopee, kheeree aur dudhavaa ko duniyaa ke paryatan maanachitr par ek sammaanajanak sthaan dilavaane men bilee arjun sinh ne aham bhoomikaa adaa kee thee. unhonne dudhavaa kee khyaati ko briten, inglaind aadi duniyaa ke any deshon tak pahunchaayaa. hairiyat aur jooliyat naamak nar maadaa tenduaa ko apane aavaas par paal posakar badaa kiyaa thaa. beete do saal poorv ek janavaree ko bilee arjun sinh ne jab is duniyaa se alavidaa kahaa thaa tab unake antim darshanon ke lie desh videsh se unake naate rishtedaaron ke saath hee kshetreey jan pratinidhi, dablyoodablyooef ke adhikaaree tathaa soobe ke van vibhaag ke uchchaadhikaaree yahaan aae the. dudhavaa neshanal paark ke karmachaariyon ne seemaa par unakee shavayaatraa ko salaamee bhee dee thee. lekin yah vidambanaa kee baat yah hai ki do saal hee beetaa hai ki kshetreey logon ne unako bhulaa diyaa yahaan tak dudhavaa neshanal paark prashaasan ne hee dviteey punyatithi par bilee ko yaad kiyaa aur n hee vaaild laaifar hone kaa dnbh bharane vaalon samet vaynjeev snrakshan ke naam par chalaa rahe enajeevon ke aguvaakaaron dvaaraa koee kaaryakram aayojit kiyaa gayaa. isase lagataa hai ki kshetr kee mahaan vibhooti bilee arjun sinh ko yahaan ke logon ne bhulaa diyaa hai. bilee arjun sinh kee dviteey punyatithi par main apanee or se shraddhaanjali arpit karataa hai.
kitaaben likhee, tamaam puraskaaron se navaajaa gayaa
bilee arjun sinh ko taaigar knjaraveshan ke lie kie gae unake mahatvapoorn yogadaan ke lie 1979 men desh ke alnkaran padamashree upaadhi se vibhooshit kiyaa gayaa. san 2005 men amerikaa ke vishvastareey paalagetee evaard se bhee unhen navaajaa gayaa thaa. isase poorv 1977 men vishv men vishvajeet kosh se goldan aark puraskaar milaa. 1989 men eeesaesao sammaan, 2003 men senkchuree emaemaaarao laaif taaim sarvis sammaan, san 2005 men yash bhaaratee sammaan se bhee unako navaajaa gayaa thaa. bilee arjun sinh dvaaraa vaynjeev tathaa baagh snrakshan par di leejend aaf mainaitar taaigar, taaigar haivan, vaaching indiyaaj vaaild laaif, taaraa d taaigres, prins aaf kaits, baayograafee indiyas vaaild laaif aadi pustaken bhee likhee jo vishv star par khaasee prasiddh huee. british lekhak daf hartadevis dvaaraa bilee ke jeevan par likhee gaee pustak aanaretee taaigar d laaif aaf bilee arjun sinh bhee khaasee charchit rahee.
 |
| soonaa ho gayaa taaigar hevan
|